VatandaşlıkÖSYM Banko 1 Soru4 dk okuma
Temel Hukuk Kavramları: Normlar Hiyerarşisi Piramidi
Hans Kelsen piramidi: Anayasa, Kanun, Milletlerarası Antlaşma, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Yönetmelik sıralaması.
KPSS Pratik Kamu Hukuku & Vatandaşlık Kurulu| Anayasa ve Kamu Hukuku Raportörü
ÖSYM soru standartları ve 2026 Güncel Müfredat yasal mevzuat denetiminden geçmiştir.
Akademik Onaylı
KPSS Hafıza Tekniği & Akılda Kalıcı Şifre
PİRAMİT ŞİFRESİ: A-K-C-Y
Anayasa → Kanun / Antlaşma → CBK → Yönetmelik.
Sınavda Doğrudan Soru Getiren Kilit Bilgiler
- 1Piramidin En Tepesi: Anayasa (Hiçbir norm Anayasa’ya aykırı olamaz).
- 2İkinci Basamak (Eşit Düzey): Kanun = Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası Antlaşmalar.
- 3İstisna Kural: Temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar ile kanunlar çatışırsa ANTLAŞMA HÜKÜMLERİ ESAS ALINIR.
- 4Üçüncü Basamak: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK).
- 5Dördüncü Basamak: Yönetmelikler (Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri çıkarır).
- 62017 Değişikliği ile TÜZÜK ve KHK normlar hiyerarşisinden ÇIKARILMIŞTIR.
Normların Denetim Yolları
Hangi normun iptali nereye başvurularak istenir?
- Anayasa Değişiklikleri: Anayasa Mahkemesi (Sadece ŞEKİL bakımından incelenir).
- Kanunlar ve CBK’lar: Anayasa Mahkemesi (Hem ŞEKİL hem ESAS bakımından).
- Ülke Çapında Uygulanan Yönetmelikler: Danıştay.
- Yerel Yönetmelikler: İdare Mahkemesi.
Normlar Hiyerarşisi Basamakları ve Yargısal Denetim Karşılaştırması
| Norm Türü | Çıkaran / Kabul Eden Makam | Yargısal Denetim Mercii | Denetim Kapsamı |
|---|---|---|---|
| Anayasa Değişikliği | TBMM (En az 360/400 oy) | Anayasa Mahkemesi (AYM) | Yalnızca ŞEKİL bakımından incelenir. |
| Kanun | TBMM (Basit çoğunluk) | Anayasa Mahkemesi (AYM) | Hem ŞEKİL hem ESAS bakımından incelenir. |
| Milletlerarası Antlaşma | Cumhurbaşkanı onayı & TBMM uygun bulma | Yargı Yolu Kapalıdır | AYM dahil hiçbir yargı organına başvurulamaz. |
| Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) | Cumhurbaşkanı | Anayasa Mahkemesi (AYM) | Hem ŞEKİL hem ESAS bakımından incelenir. |
| Yönetmelik (Ülke Çapı) | Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar | Danıştay | İdari yargı denetimi (İptal davası). |
| Yönetmelik (Yerel) | Kamu Tüzel Kişileri (Belediye vb.) | İdare Mahkemeleri | Yerel idari yargı denetimi. |
Resmi Mevzuat ve Akademik Kaynakça
- 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (Resmi Gazete)
- Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararları ve İçtihatları
- Prof. Dr. Kemal Gözler - Anayasa Hukukuna Giriş
ÖSYM Sınavı İçin Sıkça Sorulan Sorular
Milletlerarası antlaşmalar için AYM’ye iptal davası açılabilir mi?
HAYIR. 1982 Anayasası m. 90 uyarınca usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar aleyhine Anayasa Mahkemesi’ne başvurulamaz.
Pekiştirme Zamanı
Bu Konunun Testini ve Kartlarını İncele
ÖSYM soru kalıplarından oluşan 10 soruluk testi çözerek bilginizi kalıcı hale getirin.